Cecil Taylor Unit – Fragments (Elemental Music)
In 1969 was pianist Cecil Taylor veel in Europa te vinden. In het begin van dat jaar had hij zijn Cecil Taylor Unit (met altsaxofonist Jimmy Lyons en drummer Andrew Cyrille) uitgebreid met saxofonist/fluitist Sam Rivers. Met dit kwartet streek hij eind juli neer in St. Paul de Vence, aan de Franse Riviera, in de beroemde kunstenaarskolonie Fondation Maeght. De groep speelde er twee marathonsessies, die in 1971 gedocumenteerd werden op drie lp’s voor het Shandar-label.
In oktober en november van dat jaar maakte de Cecil Taylor Unit, samen met het kwintet van Miles Davis en het orkest van Duke Ellington, deel uit van een tournee van impresario George Wein onder de vlag ‘Newport Jazz Festival in Europe’. Op 3 november stond de Parijse concertzaal Salle Pleyel op het tourschema, en daar maakte de Franse omroep opnamen. De onvermoeibare producer Zev Feldman heeft zijn hand weten te leggen op de banden, en brengt de middag- en avondconcerten nu uit op drie lp’s of een dubbel-cd.
De opbouw van de relatief korte avondsessie (49 minuten) en de lange middagsessie (92 minuten) is vergelijkbaar. Taylor opent solo met zijn typerende ritmisch/melodische cellen, die hij laat groeien tot razende, lange lijnen. Dan voegt de rest van de groep zich erbij en zitten we al snel in hogeschool-freejazz met een hoog octaangehalte. Toch blijft de muziek, ook als alle vier de muzikanten aan het woord zijn, voortdurend helder en gedetailleerd. Lyons is de meest lyrische van de blazers, terwijl Rivers soms Ayleresque melodielijnen uitzet.
Regelmatig geven ze echter Taylor alleen met Cyrille de ruimte om te laten horen wat een fabelachtige virtuoos de pianist is. Het stuk, dat ook uit genoteerde passages bestaat, is opgedragen aan Duke Ellington, en wie goed luistert, hoort lijnen voorbij komen die zeker aan de oude meester doen denken. Taylor weeft ze echter zodanig door elkaar dat er een grote mate van abstractie ontstaat.
Cyrille is daarbij een meester in het aanjagen van de energie, maar ook een slagwerker met een goed gevoel voor de traditie van zijn instrument. Ook in de meest kolkende groepsimprovisaties blijft hij vanuit een swinggevoel spelen. En op de kraakheldere opname is tevens goed te horen hoe fraai hij zijn trommels heeft gestemd.
Hoewel de niet aflatende uitbarstingen van collectief improviseren het album domineren, en de luisteraar regelmatig naar adem laten happen, zijn er zeker ook momenten waarop de groep gas terugneemt. Zo zoekt Taylor tegen het eind van het avondconcert nadrukkelijk de discant van de piano op, en lijkt de muziek wel een bos vol zangvogels. Dat effect wordt versterkt als Rivers zich op fluit bij de bandleider voegt. Ook in de middagsessie speelt de fluit een rol, waarmee Rivers opnieuw als een vogel boven de drukke, heftige bijdragen van Taylor en Cyrille heen fladdert.
Voor liefhebbers van vintage freejazz (waartoe Miles Davis overigens niet behoorde – hij vond de muziek van zijn tourgenoot ‘bullshit’) is het met deze opname genieten. Het uitgebreide cd-boekje (met onder meer herinneringen en observaties van Anderw Cyrill, Jack de Johnette en Matthew Shipp) draagt ook bij aan de feestvreugde. Overigens zijn de optredens ook gefilmd en HIER op YouTube te bekijken.
Bezetting;
Jimmy Lyons (altsax),
Sam Rivers (tenorsax, sopraansax, fluit),
Cecil Taylor (piano),
Andrew Cyrille (drums).



