Het programma van North Sea Jazz was ijzersterk en overweldigend. Daarom richten we de schijnwerpers graag nog eens op bijzondere concerten van sterren en debutanten, zoals de optredens van 'Artist in Residence' Cécile McLorin Salvant: “We all love Fred Hersch!”

Maar er was meer, zoals het Artchipel Orchestra met de herinterpretatie van Misha Mengelberg, de magie van Mary Halvorson, de reset van SML, de focus van Riley Mulherkar en de ambitieuze Alden Hellmuth. Een terugblik in hoogtepunten.

De opzet van het Tomeka Reid Quartet spreekt tot de verbeelding. Het samenspel van Mary Halvorson op gitaar, Tomeka Reid op cello en Jason Roebke op contrabas, beidt interessante mogelijkheden. Dit kwartet is een jazzensemble dat intrigerende theatrale muziek maakt die inspireert tot luisteren en vooral tot genieten van klanken, melodieën en improvisatorisch vernuft. Wanneer drummer Tomas Fujiwara het voortouw neemt, verbreedt hij de intieme zetting van het kwartet tot orkestrale proporties en ontstaat er muziek met stevige grooves en bites.

Saxofonist en componist Ben van Gelder kreeg dit jaar de NSJ-compositieopdracht met daarbij de vraag om te reflecteren op vijftig jaar NSJ. Een grote vraag, die Van Gelder transformeerde tot zeer persoonlijke proporties. Zijn ouders ontmoetten elkaar veertig jaar geleden op NSJ, werden verliefd en kregen twee muzikale zonen: Gideon en Ben.

Onder de titel The Whole Wide World Is Round, schreef Van Gelder atmosferische, gedreven muziek, met een tijdloos karakter. De stukken laten zich beluisteren als een suite met een boeiende spanningsboog. Een memorabel concert met een vurig gastoptreden van Gideon van Gelder.

In het kader van het project Songbook ontving het Kenny Barron trio de jonge zangeres Ekep Nkwelle. Zij heeft een prachtige stem, maar kreeg te weinig tijd om echt te kunnen schitteren. Barron, een veteraan in bloedvorm, en zijn begeleiders vormen een perfecte symbiose. Hij bewees zijn meesterschap in alle schakeringen van de klassieke jazzpiano. Zijn spel was zijdezacht waar het kon en majestueus waar het mocht.
Een dag later betrad Barron het podium met Christian McBride en Julian Lage. Alle opwinding en muzikale indrukken van een lange dag NSJ, werden gerelativeerd door de ontspannen samenwerking in dit droomtrio. In dit concert overbrugden zij honderd jaar jazzgeschiedenis.

Basklarinettist Joris Roelofs deed een solo-optreden in het kader van zijn project Red Flag. Hij combineerde zijn muziek met verhalen en anekdotes over de schrijvers c.q. opponenten van de songs die hij uitvoerde. Roelofs is hoofd van de klarinetafdeling jazz aan het Conservatorium van Amsterdam en doceert daar ook een mastervak over muziek en filosofie. Dat hij politieke statements maakte spreekt wel voor zich. Roelofs deed dat op een onderhoudende manier. Om zijn muziek diepte te geven, knipte hij de songs op in melodielijnen in de hogere registers en ritmische baslijnen in het laag. Een uitdagende krachttoer.

Trompettist Wadada Leo Smith zou optreden met pianist Vijay Iyer, waarmee hij vorig jaar het album Defiant Life uitbracht en eerder samenwerkte in zijn Golden Quartet, maar Iyer zegde af wegens ziekte. Vervangster Mary Halvorson was een gouden greep. Smith en Halvorson zijn gepokt en gemazeld in de moderne- en avant-garde jazz en kennen elkaar uit die scene. Het onverwachte samenspel van dit duo leidde tot een mooi avontuur en magische poëzie. Hun intieme spel riep Olifant en Krokodil van Max Velthuijs in gedachten. Zo heeft de muziek geklonken toen die samen beroemd werden.

Drummer Pierre Courbois speelde op het eerste NSJ-festival. In een ronkend optreden met 3GEN3 bewees hij de free style hard bob een grote eer. Alle remmen gingen los in muziek die uitblinkt in geestdrift en spontaniteit. Rauwe jazz, zeker, maar ook prachtige relativeringen en bespiegelingen die net zo goed de ware aard van dit illustere ensemble lieten zien. Courbois (1940) is net als Charles Lloyd (1938) een oeroude rot in het vak en immer op dreef en inspirerend. Hoe mooi zou het zijn om ze samen op een podium te zien. Volgend jaar, bij leven en welzijn?

Ook de jonge Amerikaanse trompettist Brandon Woody verdient aandacht. De Washington Post schreef ‘stralend van warmte, doelgerichtheid en een gevoel van verbondenheid met de omgeving’. Een rake typering. Woody is geen vernieuwer pur sang, maar een verbinder die zijn muziek laat gloeien en voortdurend contact zoekt met zijn publiek. Is het gewaagd of integer om eens niet te knallen en de beste te willen zijn? Bij Woody voel je geen schroom om mee te zingen als hij daartoe aanmoedigt.

De Canadese zangeres en pianiste Diana Krall is een graag geziene gaste op NSJ. Als gevierde ster betrad zij in een Amazon-zaal die tot in de haarvaten was gevuld met publiek. Het is indrukwekkend om te merken hoe luidruchtig en hoe stil 8.000 menen kunnen zijn. Krall maakte een wat schuchtere eerste indruk. In haar pianospel leek ze te zoeken naar houvast en haar zang klonk hees en breekbaar alsof ze verkouden was.

Diana Krall (1964) kwam sierlijk op gang en leek ziel en zaligheid in haar muziek te willen leggen. Daarin slaagde ze glansrijk. De diva in haar heeft plaatsgemaakt voor een ‘grand lady’ die tijd neemt voor haar statements. Alle aspecten in haar optreden waren doordacht en perfect in de uitwerking. Haar zang was kleurrijk en geraffineerd in eenvoud. Met haar repertoirekeus en in haar adembenemende pianospel, legde ze een groot deel van de jazzgeschiedenis bloot.

Vorig jaar speelde vibrafoniste Patricia Brennan in het Amaryllis-septet van Mary Halvorson. Nu stond ze op NSJ met haar eigen sextet. Brennan is een rising star die beslist in staat zal zijn om haar muzikale grenzen te blijven verleggen. Virtuositeit en speels gemak gaan daarin hand in hand. Brennan groeide op in Mexico waar haar jeugd was doordrenkt met ritme en dans.

Om haar muzikale horizon te verbreden verhuisde ze op haar twintigste naar New York, waar ze haar muzikale wortels meenam in haar muzikale ontwikkeling. Brennan en haar ensemble, waarin percussie en brass domineren, leverden opzwepend vuurwerk dat tegen Latin jazz aan schuurt. De muziek gaat veel verder dan dat. De symfonisch georiënteerde arrangementen klinken ambitieus. Brennan benadert de vibrafoon vanuit haar brede achtergrond. In haar spel combineert ze melodie en percussie tot krachtige en razendsnelle solo’s, waarmee ze een weg naar nieuwe dimensies opent.

Joshua Redman presenteerde zijn nieuwe kwartet. Hij werkt samen met jonge musici die het begeleiden van hun mentor uiterst serieus nemen. Redman (1969) klonk als vanouds, maar zijn spel lijkt ook herboren. Zijn krachtige geluid is bijgeschaafd, gerijpt, wat minder ruw, maar milder, en hij oogt ontspannen en vrolijk. Het is grappig om hem dansbewegingen te zien maken als hij even op adem komt en de jonge garde laat soleren. Op zijn gezicht staat een tevreden grijns. Het werk van zijn kwartetleden bevalt hem, zeer terecht, en lijkt te werken als een levenselixer.

Een kwartet-ensemble met een bezetting van klassieke instrumenten en daarin een bijzondere rol voor oud-speler Anouar Brahem. Zijn kwartet bestaat uit instrumenten die ontstonden in verschillende periodes van de muziekgeschiedenis. De interactie van oud en cello vormt een prachtige coalitie.
Met zijn finishing touch opent Brahem een wereld van klank en emotie. De sfeer van de muziek doet denken aan Astor Piazolla. Ook Brahem smeedt tussenvormen van Arabische-, westerse- en jazzmuziek. Zijn muziek klinkt vertrouwd en heeft grote verbeeldingskracht. Brahem maakt tijdloze muziek met verhalende melodieën en dansante ritmiek.

NSJ schrijft in 2026 geschiedenis met de hommage aan Misha Mengelberg in het concert van het Italiaanse Artchipel Orchestra. Onder leiding van dirigent en componist Ferdinando Faraò werd Mengelbergs muziek in sprankelende arrangement gehuld en verbluffend goed vertolkt.

Het orkest heeft een samenstelling die alle denkbare kleuringen mogelijk maakt. De glasheldere arrangementen bewegen tussen nuance en theatrale grootspraak. Een driekoppig koortje geeft de energieke muziek een relativerend randje. Het dramatische effect van dit alles is enerverend. Bij leven was Mengelberg zeker op de vleugel gesprongen om een dansje te doen.
Artchipel Orchestra begrijpt de essentie van de muziek van Mengelberg en transformeert die tot verfijnd muzikaal entertainment. Zijn vroegere manager Susanna von Canon was verheugd over de goede intentie en het geweldige resultaat.

Met vier concerten domineerde ‘Artist in Residence’ Cécile McLorin Salvant het festival. Op vrijdag speelde ze met haar kwartet en deed ze songs van haar album Oh Snap uit 2025. Op zaterdag speelde ze Book Of Ayres, haar eigen vertolking van barokmuziek, samen met improvisatoren uit verschillende genres. Er klonk een uitzonderlijk concert. Wereldlijke liederen uit lang vervlogen tijden werden verweven met alledaagse mores en jazz van nu. Op barokinstrumenten klonk dat net ven anders.

Op zondag speelde McLorin Salvant met het Metropole Orkest waarmee ze onlangs With Every Breath I Take opnam, haar eerste album met orkest. Het mooiste concert had ze tot het laatst bewaard. Het duo McLorin Salvant en Fortner gaf het beste van zichzelf. De Madeira-zaal ging knock-out bij het optreden van deze schatbewaarders van de jazz. Alle liedjes, de meeste uit de twintiger en dertiger jaren, kregen een theatrale glans. Een stuk van Fred Hersch werd met liefde overladen. Met zijn geraffineerde pianospel maakte Fortner het feestje onvergetelijk.

Amaro Freitas won dit jaar de Paul Acketprijs. Hij is een rijzende ster in de wereld van jazz en ‘ambient’. Gelukkig is zijn boodschap ingedaald bij zijn enthousiaste fans. Wanneer Freitas de zaal hult in een melange van ruimtelijk geprojecteerde oerwoudgeluiden, lopen de koude rillingen over je rug. Dit landscape is werkelijk; het bestaat en is een levensbron die dagelijks wordt weg gebulldozerd als gevolg van planmatige ecocide.
Freitas gebruikt zijn trio als een orkestraal vehikel. De energieke uitwerking daarvan is overweldigend. Zijn muziek ontwikkelt zich tot een groot Braziliaans jazzstatement.

Bij de aankondiging van de jonge Amerikaanse trompettist Riley Mulherkar werd gemeld dat zijn kwartet linea recta van Schiphol naar het Yenisei-podium was gegaan. Het bestaan van muzikanten kan gedreven zijn. Voor de ambitieuze trompettist Mulherkar is dat beslist het geval. Vanaf de eerste noot die hij speelt is er focus. Dat er een getalenteerde solist en een geweldig ritmesectie op het podium staan, is direct duidelijk.
In zijn toelichtingen plaatst Mulherkar zichzelf en zijn muziek in de brede context van de jazzgeschiedenis. Die filosofische benadering keert terug in zijn eclectische repertoirekeuze. Zijn band straalt een vastberaden kalmte uit die je het gevoel geeft dat je ze al jaren kent.

Gitarist Bill Frisell blijft verrassen met zijn ideeën en nieuwe projecten. Hij werd dit jaar 75 en viert dat samen met zijn trio in een reeks speciale projecten en concerten. Tijdens NSJ komt hij tevoorschijn met heldere muziek, waarin zijn kenmerkende speelstijl moeiteloos gedijt. De attractie van dit concert zit in de samenwerking met rietblazer Greg Tardy. De dominante sound van Frisell’s gitaar mengt als vanzelfsprekend met de heldere (hout)klanken, waarin Tardy zijn sierlijke melodieën verpakt. De muziek waaiert, soms lyrisch, soms stevig, uit in standards, folk, gospel en soul in avontuurlijk samenspel.

Wat zagen we nog meer?

Het Jamie Peet REFLEX Quartet drijft op beweging en ritme. Peet wekt een smaakvol avontuur tot leven met zijn internationale topformatie. SML brengt een interessant concept dat jazz, minimal music en dance in een ander perspectief plaats. Deze jonge band presteert is een sensatie.

De jonge saxofoniste Alden Hellmuth is een belofte. Met sterke kwartet brengt zij haar muzikale ambities en gedrevenheid in een mooie balans. De jonge singer-songwriter Mei Semones speelt muziek waarbij je de oren spits en de nekharen voelt tintelen.

Kris Davis ging met een spurt uit de startblokken en maakte een adembenemende reis. Zij blijft verbazen met haar composities en arrangementen. Het Julia Hülsmann Quartet en gast Hildegunn Øiseth maakten onweerstaanbare muziek. Met spannende muziek tilt Hülsmann de Europese jazz naar het hoogste niveau, zoals met haar interpretatie van This is not America.

In de laatste anderhalf uur van het festival zouden Miles Davis en John Coltrane – beiden werden honderd jaar geleden geboren – worden geëerd door Terence Blanchard & Ravi Coltrane, die de muziek van de twintigste oervaders van de jazz in een hedendaags kader zouden plaatsen. Dat idee werd helaas niet waargemaakt.
In de volle Yenisei-zaal klonk nog opzwepende muziek. Saxofoniste Emma Rawicz bracht de lange dag naar een waardig en inspirerend einde.

North Sea Jazz Festival
Ahoy Rotterdam, 10 t/m 12 juli 2026